Tara's Lament

रामचापविसृष्टेन शरेणान्तकरेण तम् ।
दृष्ट्वा विनिहतं भूमौ तारा ताराधिपानना ।
सा समासाद्य भर्तारं पर्यष्वजत भामिनी ॥

rāmacāpavisṛṣṭena śareṇāntakareṇa tam |
dṛṣṭvā vinihataṃ bhūmau tārā tārādhipānanā |
sā samāsādya bhartāraṃ paryaṣvajata bhāminī ||

इषुणाऽभिहतं दृष्ट्वा वालिनं कुञ्जरोपमम् ।
वानरेन्द्र महेन्द्राभं शोकसन्तप्तमानसा ।
तारा तरुमिवोन्मूलं पर्यदेवयदातुरा ॥

iṣuṇā'bhihataṃ dṛṣṭvā vālinaṃ kuñjaropamam |
vānarendra mahendrābhaṃ śokasantaptamānasā |
tārā tarumivonmūlaṃ paryadevayadāturā ||

रणे दारुण विक्रान्त प्रवीर प्लवतां वर ।
किं दीनामपुरोभागामद्य त्वं नाभिभाषसे ॥

raṇe dāruṇa vikrānta pravīra plavatāṃ vara |
kiṃ dīnāmapurobhāgāmadya tvaṃ nābhibhāṣase ||

उत्तिष्ठ हरिशार्दूल भजस्व शयनोत्तमम् ।
नैवंविधाश्शेरते हि भूमौ नृपतिसत्तमाः ॥

uttiṣṭha hariśārdūla bhajasva śayanottamam |
naivaṃvidhāśśerate hi bhūmau nṛpatisattamāḥ ||

अतीव खलु ते कान्ता वसुधा वसुधाधिप ।
गतासुरपि यां गात्रैर्मां विहाय निषेवसे ॥

atīva khalu te kāntā vasudhā vasudhādhipa |
gatāsurapi yāṃ gātrairmāṃ vihāya niṣevase ||

व्यक्तमन्या त्वया वीर धर्मतः सम्प्रवर्तिता ।
किष्किन्धेव पुरी रम्या स्वर्गमार्गे विनिर्मिता ॥

vyaktamanyā tvayā vīra dharmataḥ sampravartitā |
kiṣkindheva purī ramyā svargamārge vinirmitā ||

यान्यस्माभिस्त्वया सार्धं वनेषु मधुगन्धिषु ।
विहृतानि त्वया काले तेषामुपरमः कृतः ॥

yānyasmābhistvayā sārdhaṃ vaneṣu madhugandhiṣu |
vihṛtāni tvayā kāle teṣāmuparamaḥ kṛtaḥ ||

निरानन्दा निराशाऽहं निमग्ना शोकसागरे ।
त्वयि पञ्चत्वमापन्ने महायूथपयूथपे ॥

nirānandā nirāśā'haṃ nimagnā śokasāgare |
tvayi pañcatvamāpanne mahāyūthapayūthape ||

हृदयं सुस्थिरं मह्यं दृष्ट्वा विनिहतं पतिम् ।
यन्न शोकाभिसन्तप्तं स्फुटतेऽद्य सहस्रधा ॥

hṛdayaṃ susthiraṃ mahyaṃ dṛṣṭvā vinihataṃ patim |
yanna śokābhisantaptaṃ sphuṭate'dya sahasradhā ||

सुग्रीवस्य त्वया भार्या हृता स च विवासितः ।
यत्तु त्तस्य त्वया व्युष्टिः प्राप्तेयं प्लवगाधिप ॥

sugrīvasya tvayā bhāryā hṛtā sa ca vivāsitaḥ |
yattu ttasya tvayā vyuṣṭiḥ prāpteyaṃ plavagādhipa ||

निश्श्रेयसपरा मोहात्त्वया चाहं विगर्हिता ।
यैषाऽब्रुवं हितं वाक्यं वानरेन्द्र हितैषिणी ॥

niśśreyasaparā mohāttvayā cāhaṃ vigarhitā |
yaiṣā'bruvaṃ hitaṃ vākyaṃ vānarendra hitaiṣiṇī ||

रूपयौवनदृप्तानां दक्षिणानां च मानद ।
नूनमप्सरसामार्य चित्तानि प्रमथिष्यसि ॥

rūpayauvanadṛptānāṃ dakṣiṇānāṃ ca mānada |
nūnamapsarasāmārya cittāni pramathiṣyasi ||

कालो निस्संशयो नूनं जीवितान्तकरस्तव ।
बलाद्येनावपन्नोऽसि सुग्रीवस्यावशो वशम् ॥

kālo nissaṃśayo nūnaṃ jīvitāntakarastava |
balādyenāvapanno'si sugrīvasyāvaśo vaśam ||

वैधव्यं शोकसन्तापं कृपणं कृपणा सती ।
अदुःखोपचिता पूर्वं वर्तयिष्याम्यनाथवत् ॥

vaidhavyaṃ śokasantāpaṃ kṛpaṇaṃ kṛpaṇā satī |
aduḥkhopacitā pūrvaṃ vartayiṣyāmyanāthavat ||

लालितश्चाङ्गदो वीरस्सुकुमारस्सुखोचितः ।
वर्त्स्यते कामवस्थां मे पितृव्ये क्रोधमूर्छिते ॥

lālitaścāṅgado vīrassukumārassukhocitaḥ |
vartsyate kāmavasthāṃ me pitṛvye krodhamūrchite ||

कुरुष्व पितरं पुत्र सुदृष्टं धर्मवत्सलम् ।
दुर्लभं दर्शनं वत्स तव तस्य भविष्यति ॥

kuruṣva pitaraṃ putra sudṛṣṭaṃ dharmavatsalam |
durlabhaṃ darśanaṃ vatsa tava tasya bhaviṣyati ||

समाश्वासय पुत्रं त्वं सन्देशं सन्दिशस्व मे ।
मूर्ध्नि चैनं समाघ्राय प्रवासं प्रस्थितो ह्यसि ॥

samāśvāsaya putraṃ tvaṃ sandeśaṃ sandiśasva me |
mūrdhni cainaṃ samāghrāya pravāsaṃ prasthito hyasi ||

रामेण हि महत्कर्म कृतं त्वामभिनिघ्नता ।
आनृण्यं च गतं तस्य सुग्रीवस्य प्रतिश्रवे ॥

rāmeṇa hi mahatkarma kṛtaṃ tvāmabhinighnatā |
ānṛṇyaṃ ca gataṃ tasya sugrīvasya pratiśrave ||

सकामो भव सुग्रीव रुमां त्वं प्रतिपत्स्यसे ।
भुङ्क्षव राज्यमनुद्विग्नश्शस्तो भ्राता रिपुस्तव ॥

sakāmo bhava sugrīva rumāṃ tvaṃ pratipatsyase |
bhuṅkṣava rājyamanudvignaśśasto bhrātā ripustava ||

किं मामेवं विलपतीं प्रेम्णा त्वं नाभिभाषसे ।
इमाः पश्य वरा बह्वीर्भार्यास्ते वानरेश्वर ॥

kiṃ māmevaṃ vilapatīṃ premṇā tvaṃ nābhibhāṣase |
imāḥ paśya varā bahvīrbhāryāste vānareśvara ||

तस्या विलपितं श्रुत्वा वानर्यस्सर्वतश्च ताः ।
परिगृह्याङ्गदं दीनं दुःखार्ता परिचुक्रुशुः ॥

tasyā vilapitaṃ śrutvā vānaryassarvataśca tāḥ |
parigṛhyāṅgadaṃ dīnaṃ duḥkhārtā paricukruśuḥ ||

किमङ्गदं साङ्गदवीरबाहो विहाय यास्यद्य चिरप्रवासम् ।
न युक्तमेवं गुणसन्निकृष्टं विहाय पुत्रं प्रियपुत्र गन्तुम् ॥

kimaṅgadaṃ sāṅgadavīrabāho vihāya yāsyadya cirapravāsam |
na yuktamevaṃ guṇasannikṛṣṭaṃ vihāya putraṃ priyaputra gantum ||

किमप्रियं ते प्रिय चारुवेष मया कृतं नाथ सुतेन वा ते ।
सहाङ्गदां मां प्रविहाय वीर यत्प्रस्थितो दीर्घ मितः प्रवासम् ॥

kimapriyaṃ te priya cāruveṣa mayā kṛtaṃ nātha sutena vā te |
sahāṅgadāṃ māṃ pravihāya vīra yatprasthito dīrgha mitaḥ pravāsam ||

यद्यप्रियं किञ्चिदसम्प्रधार्य कृतं मया स्यात्तव दीर्घबाहो ।
क्षमस्व मे तद्धरिवंशनाथ व्रजामि मूर्ध्ना तव वीर पादौ ॥

yadyapriyaṃ kiñcidasampradhārya kṛtaṃ mayā syāttava dīrghabāho |
kṣamasva me taddharivaṃśanātha vrajāmi mūrdhnā tava vīra pādau ||