Tara Comes Running

स वानरमहाराजश्शयानश्शरविक्षतः ।
प्रत्युक्तो हेतुमद्वाक्यैर्नोत्तरं प्रत्यपद्यत ॥

sa vānaramahārājaśśayānaśśaravikṣataḥ |
pratyukto hetumadvākyairnottaraṃ pratyapadyata ||

अश्मभिः प्रविभिन्नाङ्गः पादपैराहतो भृशम् ।
रामबाणेन चाक्रान्तो जीवितान्ते मुमोह सः ॥

aśmabhiḥ pravibhinnāṅgaḥ pādapairāhato bhṛśam |
rāmabāṇena cākrānto jīvitānte mumoha saḥ ||

तं भार्या बाणमोक्षेण रामदत्तेन संयुगे ।
हतं प्लवगशार्दूलं तारा शुश्राव वालिनम् ॥

taṃ bhāryā bāṇamokṣeṇa rāmadattena saṃyuge |
hataṃ plavagaśārdūlaṃ tārā śuśrāva vālinam ||

सा सपुत्राप्रियं श्रुत्वा वधं भर्तुस्सुदारुणम् ।
निष्पपात भृशं तस्माद्विविधा गिरिगह्वरात् ॥

sā saputrāpriyaṃ śrutvā vadhaṃ bhartussudāruṇam |
niṣpapāta bhṛśaṃ tasmādvividhā girigahvarāt ||

ये त्वङ्गदपरीवारा वानरा भीमविक्रमाः ।
ते सकार्मुकमालोक्य रामं त्रस्ताः प्रदुद्रुवुः ॥

ye tvaṅgadaparīvārā vānarā bhīmavikramāḥ |
te sakārmukamālokya rāmaṃ trastāḥ pradudruvuḥ ||

सा ददर्श ततस्त्रस्तान्हरीनापततो भृशम् ।
यूथादिव परिभ्रष्टान्मृगान्निहतयूथपान् ॥

sā dadarśa tatastrastānharīnāpatato bhṛśam |
yūthādiva paribhraṣṭānmṛgānnihatayūthapān ||

तानुवाच समासाद्य दुःखितान्दुखिता सती ।
रामवित्रासितान्सर्वाननुबद्धानिवेषुभिः ॥

tānuvāca samāsādya duḥkhitāndukhitā satī |
rāmavitrāsitānsarvānanubaddhāniveṣubhiḥ ||

वानराः राजसिंहस्य यस्य यूयं पुरस्सराः ।
तं विहाय सुसन्त्रस्ताः कस्माद्द्रवथ दुर्गताः ॥

vānarāḥ rājasiṃhasya yasya yūyaṃ purassarāḥ |
taṃ vihāya susantrastāḥ kasmāddravatha durgatāḥ ||

राज्यहेतोस्स चेद्भ्राता भ्रात्रा रौद्रेण पातितः ।
रामेण प्रहितैरौद्रैर्मार्गणैर्दूरपातिभिः ॥

rājyahetossa cedbhrātā bhrātrā raudreṇa pātitaḥ |
rāmeṇa prahitairaudrairmārgaṇairdūrapātibhiḥ ||

कपिपत्न्या वचश्श्रुत्वा कपयः कामरूपिणः ।
प्राप्तकालमविक्लिष्टमूचुर्वचनमङ्गनाम् ॥

kapipatnyā vacaśśrutvā kapayaḥ kāmarūpiṇaḥ |
prāptakālamavikliṣṭamūcurvacanamaṅganām ||

जीवपुत्रे निवर्तस्व पुत्रं रक्षस्व चाङ्गदम् ।
अन्तको रामरूपेण हत्वा नयति वालिनम् ॥

jīvaputre nivartasva putraṃ rakṣasva cāṅgadam |
antako rāmarūpeṇa hatvā nayati vālinam ||

क्षिप्तान् वृक्षान्समाविध्य विपुलाश्च शिलास्तथा ।
वाली वज्रसमैर्बाणै रामेण विनिपातितः ॥

kṣiptān vṛkṣānsamāvidhya vipulāśca śilāstathā |
vālī vajrasamairbāṇai rāmeṇa vinipātitaḥ ||

अभिद्रुतमिदं सर्वं विद्रुतं प्रसृतं बलम् ।
अस्मिन् प्लवगशार्दूले हते शक्रसमप्रभे ॥

abhidrutamidaṃ sarvaṃ vidrutaṃ prasṛtaṃ balam |
asmin plavagaśārdūle hate śakrasamaprabhe ||

रक्ष्यतां नगरद्वारमङ्गदश्चाभिषिच्यताम् ।
पदस्थं वालिनः पुत्रं भजिष्यन्ति प्लवङ्गमाः ॥

rakṣyatāṃ nagaradvāramaṅgadaścābhiṣicyatām |
padasthaṃ vālinaḥ putraṃ bhajiṣyanti plavaṅgamāḥ ||

अथवाऽरुचितं स्थानमिह ते रुचिरानने ।
आविशन्ति हि दुर्गाणि क्षिप्रमन्यानि वानराः ॥

athavā'rucitaṃ sthānamiha te rucirānane |
āviśanti hi durgāṇi kṣipramanyāni vānarāḥ ||

अभार्याश्च सभार्याश्च सन्त्यत्र वनचारिणः ।
लुब्धेभ्यो विप्रयुक्तेभ्यस्तेभ्यो नस्तुमुलं भयम् ॥

abhāryāśca sabhāryāśca santyatra vanacāriṇaḥ |
lubdhebhyo viprayuktebhyastebhyo nastumulaṃ bhayam ||

अल्पान्तरगतानां तु श्रुत्वा वचनमङ्गना ।
आत्मनः प्रतिरूपं सा बभाषे चारुहासिनी ॥

alpāntaragatānāṃ tu śrutvā vacanamaṅganā |
ātmanaḥ pratirūpaṃ sā babhāṣe cāruhāsinī ||

पुत्रेण मम किं कार्यं राज्येनच किमात्मना ।
कपिसिंहे महाभागे तस्मिन्भर्तरि नश्यति ॥

putreṇa mama kiṃ kāryaṃ rājyenaca kimātmanā |
kapisiṃhe mahābhāge tasminbhartari naśyati ||

पादमूलं गमिष्यामि तस्यैवाहं महात्मनः ।
योऽसौ रामप्रयुक्तेन शरेण विनिपातितः ॥

pādamūlaṃ gamiṣyāmi tasyaivāhaṃ mahātmanaḥ |
yo'sau rāmaprayuktena śareṇa vinipātitaḥ ||

एवमुक्त्वा प्रदुद्राव रुदन्ती शोककर्शिता ।
शिरश्चोरश्च बाहुभ्यां दुःखेन समभिध्नती ॥

evamuktvā pradudrāva rudantī śokakarśitā |
śiraścoraśca bāhubhyāṃ duḥkhena samabhidhnatī ||

आव्रजन्ती ददर्शाथ पतिं निपतितं भुवि ।
हन्तारं दानवेन्द्राणां समरेष्वनिवर्तिनम् ॥

āvrajantī dadarśātha patiṃ nipatitaṃ bhuvi |
hantāraṃ dānavendrāṇāṃ samareṣvanivartinam ||

क्षेप्तारं पर्वतेन्द्राणां वज्राणामिव वासवम् ।
महावातसमाविष्टं महामेघौघनिस्स्वनम् ॥

kṣeptāraṃ parvatendrāṇāṃ vajrāṇāmiva vāsavam |
mahāvātasamāviṣṭaṃ mahāmeghaughanissvanam ||

क्रतुल्यपराक्रान्तं वृष्टवेवोपरतं घनम् ।
नर्दन्तं नर्दतां भीमं शूरं शूरेण पातितम् ।
शार्दूलेनामिषस्यार्थे मृगराजं यथाहतम् ॥

kratulyaparākrāntaṃ vṛṣṭavevoparataṃ ghanam |
nardantaṃ nardatāṃ bhīmaṃ śūraṃ śūreṇa pātitam |
śārdūlenāmiṣasyārthe mṛgarājaṃ yathāhatam ||

अर्चितं सर्वलोकस्य सपताकं सवेदिकम् ।
नागहेतोस्सुपर्णेन चैत्यमुन्मथितं यथा ॥

arcitaṃ sarvalokasya sapatākaṃ savedikam |
nāgahetossuparṇena caityamunmathitaṃ yathā ||

अवष्टभ्य च तिष्ठन्तं ददर्श धनुरुत्तम् ।
रामं रामानुजं चैव भर्तुश्चैवानुजं शुभा ॥

avaṣṭabhya ca tiṣṭhantaṃ dadarśa dhanuruttam |
rāmaṃ rāmānujaṃ caiva bhartuścaivānujaṃ śubhā ||

तावतीत्य समासाद्य भर्तारं निहतं रणे ।
समीक्ष्य व्यथिता भूमौ सम्भ्रान्ता निपपात ह ॥

tāvatītya samāsādya bhartāraṃ nihataṃ raṇe |
samīkṣya vyathitā bhūmau sambhrāntā nipapāta ha ||

सुप्त्वेव पुनरुत्थाय आर्यपुत्रेति शोचती ।
रुरोद सा पतिं दृष्ट्वा संवीतं मृत्युदामभिः ॥

suptveva punarutthāya āryaputreti śocatī |
ruroda sā patiṃ dṛṣṭvā saṃvītaṃ mṛtyudāmabhiḥ ||

तामवेक्ष्य तु सुग्रीवः क्रोशन्तीं कुररीमिव ।
विषादमगमत्कष्टं दृष्ट्वा चाङ्गदमागतम् ॥

tāmavekṣya tu sugrīvaḥ krośantīṃ kurarīmiva |
viṣādamagamatkaṣṭaṃ dṛṣṭvā cāṅgadamāgatam ||