Shatrughna Is Crowned

एवमुक्तस्तु रामेण परां व्रीडामुपागमत् ।
शत्रुघ्नो वीर्यसम्पन्नो मन्दं मन्दमुवाच ह ॥

evamuktastu rāmeṇa parāṃ vrīḍāmupāgamat |
śatrughno vīryasampanno mandaṃ mandamuvāca ha ||

अधर्मं विद्म काकुत्स्थ ह्यस्मिन्नर्थे नरेश्वर ।
कथं तिष्ठत्सु ज्येष्ठेषु कनीयानभिषिच्यते ॥

adharmaṃ vidma kākutstha hyasminnarthe nareśvara |
kathaṃ tiṣṭhatsu jyeṣṭheṣu kanīyānabhiṣicyate ||

अवश्यं करणीयं च शासनं पुरुषर्षभ ।
तव चैव महाभाग शासनं दुरतिक्रमम् ॥

avaśyaṃ karaṇīyaṃ ca śāsanaṃ puruṣarṣabha |
tava caiva mahābhāga śāsanaṃ duratikramam ||

त्वत्तो मया श्रुतं वीर श्रुतिभ्यश्च मया श्रुतम् ।
नोत्तरं हि मया वाच्यं मध्यमे प्रतिजानति ॥

tvatto mayā śrutaṃ vīra śrutibhyaśca mayā śrutam |
nottaraṃ hi mayā vācyaṃ madhyame pratijānati ||

व्याहृतं दुर्वचो घोरं हन्तास्मि लवणं मृधे ।
तस्यैवं मे दुरुक्तस्य दुर्गतिः पुरुषर्षभ ॥

vyāhṛtaṃ durvaco ghoraṃ hantāsmi lavaṇaṃ mṛdhe |
tasyaivaṃ me duruktasya durgatiḥ puruṣarṣabha ||

उत्तरं नहि वक्तव्यं ज्येष्ठेनाभिहिते पुनः ।
अधर्मसहितं चैव परलोकविवर्जितम् ॥

uttaraṃ nahi vaktavyaṃ jyeṣṭhenābhihite punaḥ |
adharmasahitaṃ caiva paralokavivarjitam ||

सो ऽहं द्वितीयं काकुत्स्थ न वक्ष्यामि तवोत्तरम् ।
मा द्वितीयेन दण्डो वै निपतेन्मयि मानद ॥

so 'haṃ dvitīyaṃ kākutstha na vakṣyāmi tavottaram |
mā dvitīyena daṇḍo vai nipatenmayi mānada ||

कामकारो ह्यहं राजंस्तवास्मि पुरुषर्षभ ।
अधर्मं जहि काकुत्स्थ मत्कृते रघुनन्दन ॥

kāmakāro hyahaṃ rājaṃstavāsmi puruṣarṣabha |
adharmaṃ jahi kākutstha matkṛte raghunandana ||

एवमुक्ते तु शूरेण शत्रुघ्नेन महात्मना ।
उवाच रामः संहृष्टो भरतं लक्ष्मणं तथा ॥

evamukte tu śūreṇa śatrughnena mahātmanā |
uvāca rāmaḥ saṃhṛṣṭo bharataṃ lakṣmaṇaṃ tathā ||

सम्भारानभिषेकस्य आनयध्वं समाहिताः ।
अद्यैव पुरुषव्याघ्रमभिषेक्ष्यामि राघवम् ॥

sambhārānabhiṣekasya ānayadhvaṃ samāhitāḥ |
adyaiva puruṣavyāghramabhiṣekṣyāmi rāghavam ||

पुरोहितं च काकुत्स्थं नैगमानृत्विजस्तथा ।
मन्त्रिणश्चैव तान्सर्वानानयध्वं ममाज्ञया ॥

purohitaṃ ca kākutsthaṃ naigamānṛtvijastathā |
mantriṇaścaiva tānsarvānānayadhvaṃ mamājñayā ||

राज्ञः शासनमाज्ञाय तथा ऽकुर्वन्महारथाः ।
अभिषेकसमारम्भं पुरस्कृत्य पुरोधसम् ।
प्रविष्टा राजभवनं राजानो ब्राह्मणास्तथा ॥

rājñaḥ śāsanamājñāya tathā 'kurvanmahārathāḥ |
abhiṣekasamārambhaṃ puraskṛtya purodhasam |
praviṣṭā rājabhavanaṃ rājāno brāhmaṇāstathā ||

तथो ऽभिषेको ववृधे शत्रुघ्नस्य महात्मनः ।
सम्प्रहर्षकरः श्रीमान्राघवस्य पुरस्य च ॥

tatho 'bhiṣeko vavṛdhe śatrughnasya mahātmanaḥ |
sampraharṣakaraḥ śrīmānrāghavasya purasya ca ||

अभिषिक्तस्तु शत्रुघ्नो बभौ चादित्यसन्निभः ।
अभिषिक्तः पुरा स्कन्दः सेन्द्रैरिव मरुद्गणैः ॥

abhiṣiktastu śatrughno babhau cādityasannibhaḥ |
abhiṣiktaḥ purā skandaḥ sendrairiva marudgaṇaiḥ ||

अभिषिक्ते तु शत्रुघ्ने रामेणाक्लिष्टकर्मणा ।
पौराः प्रमुदिताश्चासन्ब्राह्मणाश्च बहुश्रुताः ॥

abhiṣikte tu śatrughne rāmeṇākliṣṭakarmaṇā |
paurāḥ pramuditāścāsanbrāhmaṇāśca bahuśrutāḥ ||

कौसल्या च सुमित्रा च मङ्गलं केकयी तथा ।
चक्रुस्ता राजभवने याश्चान्या राजयोषितः ॥

kausalyā ca sumitrā ca maṅgalaṃ kekayī tathā |
cakrustā rājabhavane yāścānyā rājayoṣitaḥ ||

ऋषयश्च महात्मानो यमुनातीरवासिनः ।
हतं लवणमाशंसुः शत्रुघ्नस्याभिषेचनात् ॥

ṛṣayaśca mahātmāno yamunātīravāsinaḥ |
hataṃ lavaṇamāśaṃsuḥ śatrughnasyābhiṣecanāt ||

ततो ऽभिषिक्तं शत्रुघ्नमङ्कमारोप्य राघवः ।
उवाच मधुरां वाणीं तेजस्तस्याभिपूरयन् ॥

tato 'bhiṣiktaṃ śatrughnamaṅkamāropya rāghavaḥ |
uvāca madhurāṃ vāṇīṃ tejastasyābhipūrayan ||

अयं शरस्त्वमोघस्ते दिव्यः परपुरञ्जयः ।
अनेन लवणं सौम्य हन्ता ऽसि रघुनन्दन ॥

ayaṃ śarastvamoghaste divyaḥ parapurañjayaḥ |
anena lavaṇaṃ saumya hantā 'si raghunandana ||

सृष्टः शरो ऽयं काकुत्स्थ यदा शेते महार्णवे ॥

sṛṣṭaḥ śaro 'yaṃ kākutstha yadā śete mahārṇave ||

स्वयम्भूरजितो देवो यन्नापश्यन्सुरासुराः ।
अदृश्यः सर्वभूतानां तेनायं तु शरोत्तमः ॥

svayambhūrajito devo yannāpaśyansurāsurāḥ |
adṛśyaḥ sarvabhūtānāṃ tenāyaṃ tu śarottamaḥ ||

सृष्टः क्रोधाभिभूतेन विनाशार्थं दुरात्मनोः ।
मधुकैटभयोर्वीर विघाते वर्तमानयोः ।
स्रष्टुकामेन लोकांस्त्रींस्तौ चानेन हतौ युधि ॥

sṛṣṭaḥ krodhābhibhūtena vināśārthaṃ durātmanoḥ |
madhukaiṭabhayorvīra vighāte vartamānayoḥ |
sraṣṭukāmena lokāṃstrīṃstau cānena hatau yudhi ||

तौ हत्वा जनभोगार्थं कैटभं तु मधुं तथा ।
अनेन शरमुख्येन ततो लोकांश्चकार सः ॥

tau hatvā janabhogārthaṃ kaiṭabhaṃ tu madhuṃ tathā |
anena śaramukhyena tato lokāṃścakāra saḥ ||

नायं मया शरः पूर्वं रावणस्य वधार्थिना ।
मुक्तः शत्रुघ्न भूतानां महांस्त्रासो भवेदिति ॥

nāyaṃ mayā śaraḥ pūrvaṃ rāvaṇasya vadhārthinā |
muktaḥ śatrughna bhūtānāṃ mahāṃstrāso bhavediti ||

यच्च तस्य महच्छूलं त्र्यम्बकेण महात्मना ।
दत्तं शत्रुविनाशाय मधोरायुधमुत्तमम् ॥

yacca tasya mahacchūlaṃ tryambakeṇa mahātmanā |
dattaṃ śatruvināśāya madhorāyudhamuttamam ||

स तं निक्षिप्य भवने पूज्यमान पुनः पुनः ।
दिशः सर्वाः समासाद्य प्राप्नोत्याहारमुत्तमम् ॥

sa taṃ nikṣipya bhavane pūjyamāna punaḥ punaḥ |
diśaḥ sarvāḥ samāsādya prāpnotyāhāramuttamam ||

यदा तु युद्धमाकाङ्क्षन् कश्चिदेनं समाह्वयेत् ।
तदा शूलं गहीत्वा तं भस्म रक्षः करोति हि ॥

yadā tu yuddhamākāṅkṣan kaścidenaṃ samāhvayet |
tadā śūlaṃ gahītvā taṃ bhasma rakṣaḥ karoti hi ||

स त्वं पुरुषशार्दूल तमायुधविनाकृतम् ।
अप्रविष्टं पुरं पूर्वं द्वारि तिष्ठ धृतायुधः ॥

sa tvaṃ puruṣaśārdūla tamāyudhavinākṛtam |
apraviṣṭaṃ puraṃ pūrvaṃ dvāri tiṣṭha dhṛtāyudhaḥ ||

अप्रविष्टं च भवनं युद्धाय पुरुषर्षभ ।
आह्वयेथा महाबाहो ततो हन्तासि राक्षसम् ॥

apraviṣṭaṃ ca bhavanaṃ yuddhāya puruṣarṣabha |
āhvayethā mahābāho tato hantāsi rākṣasam ||

अन्यथा क्रियमाणे तु अवध्यः स भविष्यति ।
यदि त्वेवं कृते वीर विनाशमुपयास्यति ॥

anyathā kriyamāṇe tu avadhyaḥ sa bhaviṣyati |
yadi tvevaṃ kṛte vīra vināśamupayāsyati ||

एतत्ते सर्वमाख्यातं शूलस्य च विपर्ययः ।
श्रीमतः शितिकण्ठस्य कृत्यं हि दुरतिक्रमम् ॥

etatte sarvamākhyātaṃ śūlasya ca viparyayaḥ |
śrīmataḥ śitikaṇṭhasya kṛtyaṃ hi duratikramam ||