Rama Returns to Ayodhya

ऋषेर्वचनमाज्ञाय रामः सन्ध्यामुपासितुम् ।
उपाक्रमत्सरः पुण्यमप्सरोगणसेवितम् ॥

ṛṣervacanamājñāya rāmaḥ sandhyāmupāsitum |
upākramatsaraḥ puṇyamapsarogaṇasevitam ||

तत्रोदकमुपस्पृश्य सन्ध्यामन्वास्य पश्चिमाम् ।
आश्रमं प्राविशद्रामः कुम्भयोनेर्महात्मनः ॥

tatrodakamupaspṛśya sandhyāmanvāsya paścimām |
āśramaṃ prāviśadrāmaḥ kumbhayonermahātmanaḥ ||

तस्यागस्त्यो बहुगुणं कन्दमूलं तथौषधिम् ।
शाल्यादीनि पवित्राणि भोजनार्थमकल्पयत् ॥

tasyāgastyo bahuguṇaṃ kandamūlaṃ tathauṣadhim |
śālyādīni pavitrāṇi bhojanārthamakalpayat ||

स भुक्तवान्नरश्रेष्ठस्तदन्नममृतोपमम् ।
प्रीतश्च परितुष्टश्च तां रात्रिं समुपाविशत् ॥

sa bhuktavānnaraśreṣṭhastadannamamṛtopamam |
prītaśca parituṣṭaśca tāṃ rātriṃ samupāviśat ||

प्रभाते काल्यमुत्थाय कृत्वा ऽ ऽह्निकमरिन्दमः ।
ऋषिं समुपचक्राम गमनाय रघूत्तमः ॥

prabhāte kālyamutthāya kṛtvā ' 'hnikamarindamaḥ |
ṛṣiṃ samupacakrāma gamanāya raghūttamaḥ ||

अभिवाद्याब्रवीद्रामो महर्षिं कुम्भसम्भवम् ।
आपृच्छे स्वां पुरीं गन्तुं मामनुज्ञातुमर्हसि ॥

abhivādyābravīdrāmo maharṣiṃ kumbhasambhavam |
āpṛcche svāṃ purīṃ gantuṃ māmanujñātumarhasi ||

धन्यो ऽस्म्यनुगृहीतो ऽस्मि दर्शनेन महात्मनः ।
द्रष्टुं चैवागमिष्यामि पावनार्थमिहात्मनः ॥

dhanyo 'smyanugṛhīto 'smi darśanena mahātmanaḥ |
draṣṭuṃ caivāgamiṣyāmi pāvanārthamihātmanaḥ ||

तथा वदति काकुत्स्थे वाक्यमद्भुतदर्शनम् ।
उवाच परमप्रीतो धर्मनेत्रस्तपोधनः ॥

tathā vadati kākutsthe vākyamadbhutadarśanam |
uvāca paramaprīto dharmanetrastapodhanaḥ ||

अत्यद्भुतमिदं वाक्यं तव राम शुभाक्षरम् ।
पावनः सर्वभूतानां त्वमेव रघुनन्दन ॥

atyadbhutamidaṃ vākyaṃ tava rāma śubhākṣaram |
pāvanaḥ sarvabhūtānāṃ tvameva raghunandana ||

मुहूर्तमपि राम त्वां ये च पश्यन्ति केचन ।
पाविताः स्वर्गभूताश्च पूज्यास्ते सर्वदैवतैः ॥

muhūrtamapi rāma tvāṃ ye ca paśyanti kecana |
pāvitāḥ svargabhūtāśca pūjyāste sarvadaivataiḥ ||

ये च त्वां घोरचक्षुर्भिः पश्यन्ति प्राणिनो भुवि ।
हतास्ते यमदण्डेन सद्यो निरयगामिनः ॥

ye ca tvāṃ ghoracakṣurbhiḥ paśyanti prāṇino bhuvi |
hatāste yamadaṇḍena sadyo nirayagāminaḥ ||

ईदृशस्त्वं रघुश्रेष्ठ पावनः सर्वदेहिनाम् ।
भुवि त्वां कथयन्तो ऽपि सिद्धिमेष्यन्ति राघव ॥

īdṛśastvaṃ raghuśreṣṭha pāvanaḥ sarvadehinām |
bhuvi tvāṃ kathayanto 'pi siddhimeṣyanti rāghava ||

गच्छ चारिष्टमव्याग्रः पन्थानमकुतोभयम् ।
प्रशाधि राज्यं धर्मेण गतिर्हि जगतो भवान् ॥

gaccha cāriṣṭamavyāgraḥ panthānamakutobhayam |
praśādhi rājyaṃ dharmeṇa gatirhi jagato bhavān ||

एवमुक्तस्तु मुनिना प्राञ्जलिः प्रग्रहो नृपः ।
अभ्यवादयत प्राज्ञस्तमृषिं पुण्यशालिनम् ॥

evamuktastu muninā prāñjaliḥ pragraho nṛpaḥ |
abhyavādayata prājñastamṛṣiṃ puṇyaśālinam ||

अभिवाद्य मुनिश्रेष्ठं तांश्च सर्वांस्तपोधनान् ।
अध्यारोहत्तदव्यग्रः पुष्पकं हेमभूषितम् ॥

abhivādya muniśreṣṭhaṃ tāṃśca sarvāṃstapodhanān |
adhyārohattadavyagraḥ puṣpakaṃ hemabhūṣitam ||

तं प्रयान्तं मुनिगणा ह्याशीर्वादैः समन्ततः ।
अपूजयन्महेन्द्राभं सहस्राक्षमिवामराः ॥

taṃ prayāntaṃ munigaṇā hyāśīrvādaiḥ samantataḥ |
apūjayanmahendrābhaṃ sahasrākṣamivāmarāḥ ||

स्वस्थः स ददृशे रामः पुष्पके हेमभूषिते ।
शशी मेघसमीपस्थो यथा जलधरागमे ॥

svasthaḥ sa dadṛśe rāmaḥ puṣpake hemabhūṣite |
śaśī meghasamīpastho yathā jaladharāgame ||

ततो ऽर्धदिवसे प्राप्ते पूज्यमानस्ततस्ततः ।
अयोध्यां प्राप्य काकुत्स्थो मध्यकक्ष्यामवारुहत् ॥

tato 'rdhadivase prāpte pūjyamānastatastataḥ |
ayodhyāṃ prāpya kākutstho madhyakakṣyāmavāruhat ||

ततो विसृज्य रुचिरं पुष्पकं कामगामि तत् ।
विसर्जयित्वा गच्छेति स्वस्ति ते ऽस्त्विति च प्रभुः ॥

tato visṛjya ruciraṃ puṣpakaṃ kāmagāmi tat |
visarjayitvā gaccheti svasti te 'stviti ca prabhuḥ ||

कक्षान्तरविनिक्षिप्तं द्वास्स्थं रामो ऽब्रवीद्वचः ।
लक्ष्मणं भरतं चैव गत्वा तौ लघुविक्रमौ ।
ममागमनमाख्याय शब्दापयत मा चिरम् ॥

kakṣāntaravinikṣiptaṃ dvāssthaṃ rāmo 'bravīdvacaḥ |
lakṣmaṇaṃ bharataṃ caiva gatvā tau laghuvikramau |
mamāgamanamākhyāya śabdāpayata mā ciram ||