Skip to content
Uttara Kanda Sarga 70 of 111 17 shlokas
Valmiki Ramayana · Uttara Kanda · Sarga 70

The City of Madhura

उत्तरकांड, सर्ग 70: मधुरा नगरी

The gods grant Shatrughna a boon, and he builds the city of Madhupura on the Yamuna.

देवता शत्रुघ्न को वर देते हैं, और वे यमुना तट पर मधुपुरी नगरी बसाते हैं।

Meanings for this sarga are being writtenThe Sanskrit text and its transliteration are complete. The Hindi and English meaning of each shloka will appear here as they are added, Kanda by Kanda. इस सर्ग के श्लोकों का हिंदी और अंग्रेज़ी अर्थ जल्द जोड़ा जाएगा।
1 7.70.1

हते तु लवणे देवाः सेन्द्राः साग्निपुरोगमाः ।
ऊचुः सुमधुरां वाणीं शत्रुघ्नं शत्रुतापनम् ॥

hate tu lavaṇe devāḥ sendrāḥ sāgnipurogamāḥ |
ūcuḥ sumadhurāṃ vāṇīṃ śatrughnaṃ śatrutāpanam ||

2 7.70.2

दिष्ट्या ते विजयो वत्स दिष्ट्या लवणराक्षसः ।
हतः पुरुषशार्दूल वरं वरय सुव्रत ॥

diṣṭyā te vijayo vatsa diṣṭyā lavaṇarākṣasaḥ |
hataḥ puruṣaśārdūla varaṃ varaya suvrata ||

3 7.70.3

वरदास्तु महाबाहो सर्व एव समागताः ।
विजयाकाङ्क्षिणस्तुभ्यममोघं दर्शनं हि नः ॥

varadāstu mahābāho sarva eva samāgatāḥ |
vijayākāṅkṣiṇastubhyamamoghaṃ darśanaṃ hi naḥ ||

4 7.70.4

देवानां भाषितं श्रुत्वा शूरो मूर्ध्नि कृताञ्जलिः ।
प्रत्युवाच महाबाहुः शत्रुघ्नः प्रयतात्मवान् ॥

devānāṃ bhāṣitaṃ śrutvā śūro mūrdhni kṛtāñjaliḥ |
pratyuvāca mahābāhuḥ śatrughnaḥ prayatātmavān ||

5 7.70.5

इयं मधुपुरी रस्या मधुरा देवनिर्मिता ।
निवेशं प्राप्नुयाच्छीघ्रमेष मे ऽस्तु वरः परः ॥

iyaṃ madhupurī rasyā madhurā devanirmitā |
niveśaṃ prāpnuyācchīghrameṣa me 'stu varaḥ paraḥ ||

6 7.70.6

तं देवाः प्रीतमनसो बाढमित्येव राघवम् ।
भविष्यति पुरी रम्या शूरसेना न संशयः ॥

taṃ devāḥ prītamanaso bāḍhamityeva rāghavam |
bhaviṣyati purī ramyā śūrasenā na saṃśayaḥ ||

7 7.70.7

ते तथोक्त्वा महात्मानो दिवमारुरुहुस्तदा ।
शत्रुघ्नो ऽपि महातेजास्तां सेनां समुपानयत् ॥

te tathoktvā mahātmāno divamāruruhustadā |
śatrughno 'pi mahātejāstāṃ senāṃ samupānayat ||

8 7.70.8

सा सेना शीघ्रमागच्छच्छ्रुत्वा शत्रुघ्नशासनम् ।
निवेशनं च शत्रुघ्नः श्रावणेन समारभत् ॥

sā senā śīghramāgacchacchrutvā śatrughnaśāsanam |
niveśanaṃ ca śatrughnaḥ śrāvaṇena samārabhat ||

9 7.70.9

सा पुरा दिव्यसङ्काशा वर्षे द्वादशमे शुभे ।
निविष्टा शूरसेनानां विषयश्चाकुतोभयः ॥

sā purā divyasaṅkāśā varṣe dvādaśame śubhe |
niviṣṭā śūrasenānāṃ viṣayaścākutobhayaḥ ||

10 7.70.10

क्षेत्राणि सस्ययुक्तानि काले वर्षति वासवः ।
अरोगवीरपुरुषा शत्रुघ्नभुजपालिता ॥

kṣetrāṇi sasyayuktāni kāle varṣati vāsavaḥ |
arogavīrapuruṣā śatrughnabhujapālitā ||

11 7.70.11

अर्धचन्द्रप्रतीकाशा यमुनातीरशोभिता ।
शोभिता गृहमुख्यैश्च चत्वरापणवीथिकैः ।
चातुर्वर्ण्यसमायुक्ता नानावाणिज्यशोभिता ॥

ardhacandrapratīkāśā yamunātīraśobhitā |
śobhitā gṛhamukhyaiśca catvarāpaṇavīthikaiḥ |
cāturvarṇyasamāyuktā nānāvāṇijyaśobhitā ||

12 7.70.12

यच्च तेन पुरा शुभ्रं लवणेन कृतं महत् ।
तच्छोभयति शत्रुघ्नो नानावर्णोपशोभिताम् ॥

yacca tena purā śubhraṃ lavaṇena kṛtaṃ mahat |
tacchobhayati śatrughno nānāvarṇopaśobhitām ||

13 7.70.13

आरामैश्च विहारैश्च शोभमानं समन्ततः ।
शोभितां शोभनीयैश्च तथा ऽन्यैर्दैवमानुषैः ॥

ārāmaiśca vihāraiśca śobhamānaṃ samantataḥ |
śobhitāṃ śobhanīyaiśca tathā 'nyairdaivamānuṣaiḥ ||

14 7.70.14

तां पुरीं दिव्यसङ्काशां नानापण्योपशोभिताम् ।
नानादेशागतैश्चापि वणिग्भिरुपशोभिताम् ॥

tāṃ purīṃ divyasaṅkāśāṃ nānāpaṇyopaśobhitām |
nānādeśāgataiścāpi vaṇigbhirupaśobhitām ||

15 7.70.15

तां समृद्धां समृद्धार्थः शत्रुघ्नो भरतानुजः ।
निरीक्ष्य परमप्रीतः परं हर्षमुपागमत् ॥

tāṃ samṛddhāṃ samṛddhārthaḥ śatrughno bharatānujaḥ |
nirīkṣya paramaprītaḥ paraṃ harṣamupāgamat ||

16 7.70.16

तस्य बुद्धिः समुत्पन्ना निवेश्य मधुरां पुरीम् ।
रामपादौ निरीक्षे ऽहं वर्षे द्वादश आगते ॥

tasya buddhiḥ samutpannā niveśya madhurāṃ purīm |
rāmapādau nirīkṣe 'haṃ varṣe dvādaśa āgate ||

17 7.70.17

ततः स ताममरपुरोपमां पुरीं निवेश्य वै विविधजनाभिसंवृताम् ।
नराधिपो रघुपतिपाददर्शने दधे मतिं रघुकुलवंशवर्धनः ॥

tataḥ sa tāmamarapuropamāṃ purīṃ niveśya vai vividhajanābhisaṃvṛtām |
narādhipo raghupatipādadarśane dadhe matiṃ raghukulavaṃśavardhanaḥ ||

Next sarga · Uttara Kanda 71The Song in the HermitageIn the twelfth year Shatrughna visits Ayodhya. On the way at Valmiki's hermitage he hears the Ramayana sung and is moved to tears.

Characters in this sarga

All characters