बृहस्पतेस्तुल्यमतेर्वचस्तन्निशम्ययत्नेनविभीषणस्य ।
ततोमहात्मावचनंबभाषेतत्रेन्द्रजिन्नैरृतयूथमुख्यः ॥
bṛhaspatestulyamatervacastanniśamyayatnenavibhīṣaṇasya |
tatomahātmāvacanaṃbabhāṣetatrendrajinnairṛtayūthamukhyaḥ ||
Valmiki Ramayana · Yuddha Kanda · Sarga 15
Indrajit Mocks Vibhishana
युद्धकांड, सर्ग 15: इंद्रजीत का विभीषण पर व्यंग्य
Indrajit scorns his uncle as a coward, and Vibhishana replies that the young prince's pride will ruin the family.
इंद्रजीत चाचा को कायर कहता है, और विभीषण उत्तर देते हैं कि युवा राजकुमार का अहंकार कुल का नाश करेगा।
In this sarga
Meanings for this sarga are being writtenThe Sanskrit text and its transliteration are complete. The Hindi and English meaning of each shloka will appear here as they are added, Kanda by Kanda. इस सर्ग के श्लोकों का हिंदी और अंग्रेज़ी अर्थ जल्द जोड़ा जाएगा।
किंनामतेतातकनिष्ठवाक्यमनर्थकंचेवेसुबसुभीतवच्च ।
अस्मिन्कुलेयोऽपिभवेन्नजातस्सोऽपीदृशंनैववदेन्नकुर्यात् ॥
kiṃnāmatetātakaniṣṭhavākyamanarthakaṃcevesubasubhītavacca |
asminkuleyo'pibhavennajātasso'pīdṛśaṃnaivavadennakuryāt ||
सत्त्वेनवीर्येणपराक्रमेणशौर्येणधैर्येणचतेजसाच ।
एकःकुलेऽस्मिन्पुरुषोविमुक्तोविभीषणस्तातकनिष्ठएषः ॥
sattvenavīryeṇaparākrameṇaśauryeṇadhairyeṇacatejasāca |
ekaḥkule'sminpuruṣovimuktovibhīṣaṇastātakaniṣṭhaeṣaḥ ||
किंनामतौमानुषराजपुत्रावस्माकमेकेनहिराक्षसेन ।
सुप्राकृतेनापिरणेनिहन्तुमेतौशक्यौकुतोभीषयसेस्मभीरो ॥
kiṃnāmataumānuṣarājaputrāvasmākamekenahirākṣasena |
suprākṛtenāpiraṇenihantumetauśakyaukutobhīṣayasesmabhīro ||
त्रिलोकनाथोननुदेवराजश्शक्रोमयाभूमितलेनिविष्टः ।
भयार्पिताश्चापिदिशःप्रपन्नास्सर्वेतथादेवगणास्समग्राः ॥
trilokanāthonanudevarājaśśakromayābhūmitaleniviṣṭaḥ |
bhayārpitāścāpidiśaḥprapannāssarvetathādevagaṇāssamagrāḥ ||
ऐरावतोविस्वरमुन्नदन् सनिपातितोभूमितलेमयातु ।
विकृष्यदन्तौतुमयाप्रसह्यवित्रासितादेवगणास्समग्राः ॥
airāvatovisvaramunnadan sanipātitobhūmitalemayātu |
vikṛṣyadantautumayāprasahyavitrāsitādevagaṇāssamagrāḥ ||
सोऽहंसुराणामपिदर्पहन्तादैत्योत्तमानामपिशोकदाता ।
कथंनरेन्द्रात्मजयोर्नशक्तोमनुष्ययोःप्राकृतयोस्सुवीर्यः ॥
so'haṃsurāṇāmapidarpahantādaityottamānāmapiśokadātā |
kathaṃnarendrātmajayornaśaktomanuṣyayoḥprākṛtayossuvīryaḥ ||
अथेन्द्रकल्पस्यदुरासदस्यमहौजसस्तद्वचनंनिशम्य ।
ततोमहार्थवचनंबभाषेविभीषणश्शस्त्रभृतांवरिष्ठः ॥
athendrakalpasyadurāsadasyamahaujasastadvacanaṃniśamya |
tatomahārthavacanaṃbabhāṣevibhīṣaṇaśśastrabhṛtāṃvariṣṭhaḥ ||
नतातमन्त्रेतवनिश्चयोऽस्तिबालस्त्वमद्याप्यविपक्वबुद्धिः ।
तस्मात्त्वयाप्यात्मविनाशनायवचोऽर्धहीनंबहुविप्रलप्तम् ॥
natātamantretavaniścayo'stibālastvamadyāpyavipakvabuddhiḥ |
tasmāttvayāpyātmavināśanāyavaco'rdhahīnaṃbahuvipralaptam ||
पुत्रप्रवादेवतुरावणस्यत्वमिन्द्रजिन्मित्रमुखोऽसिशत्रुः ।
यस्येदृशंराघवतोविनाशंनिशम्यमोहादनुमन्यसेत्वम् ॥
putrapravādevaturāvaṇasyatvamindrajinmitramukho'siśatruḥ |
yasyedṛśaṃrāghavatovināśaṃniśamyamohādanumanyasetvam ||
त्वमेववध्यश्चसुदुर्मतिश्चसचापिवध्योयइहाऽनयत्त्वाम् ।
बालंदृढंसाहसिकंचयोऽद्यप्रावेशयन्मन्त्रकृतांसमीपम् ॥
tvamevavadhyaścasudurmatiścasacāpivadhyoyaihā'nayattvām |
bālaṃdṛḍhaṃsāhasikaṃcayo'dyaprāveśayanmantrakṛtāṃsamīpam ||
मूढोऽप्रगल्भोऽविनयोपपन्नस्तीक्षणस्वभावोऽल्पमतिर्दुरात्मा ।
मूर्खस्त्वमत्यर्थसुदुर्मतिश्चत्वमिन्द्रजिद्बालतयाब्रवीषि ॥
mūḍho'pragalbho'vinayopapannastīkṣaṇasvabhāvo'lpamatirdurātmā |
mūrkhastvamatyarthasudurmatiścatvamindrajidbālatayābravīṣi ||
कोब्रह्मदण्डप्रतिमप्रकाशानर्चिष्मतःकालनिकाशरूपान् ।
सहेतबाणान्यमदण्डकल्पान्समक्षमुक्तान्युधिराघवेण ॥
kobrahmadaṇḍapratimaprakāśānarciṣmataḥkālanikāśarūpān |
sahetabāṇānyamadaṇḍakalpānsamakṣamuktānyudhirāghaveṇa ||
धनानिरत्नानिसुभूषणानिवासांसिदिव्यानिमणींश्च ।
चित्रान् सीतांचरामायनिवेद्यदेवींवसेमराजन् निहवीतशोकाः ॥
dhanāniratnānisubhūṣaṇānivāsāṃsidivyānimaṇīṃśca |
citrān sītāṃcarāmāyanivedyadevīṃvasemarājan nihavītaśokāḥ ||
