एवमुक्ता मुनिश्रेष्ठ मरुदं दुःखितो भृशं ।
अथ ध्यात्वा मुहूर्तं तु भगवानिदमब्रवीत् ॥
evamuktā muniśreṣṭha marudaṃ duḥkhito bhṛśaṃ |
atha dhyātvā muhūrtaṃ tu bhagavānidamabravīt ||
Valmiki Ramayana · Kishkindha Kanda · Sarga 62
A Prophecy Fulfilled
किष्किंधाकांड, सर्ग 62: भविष्यवाणी
Nishakara foretold that Sampati would regain his wings by helping the vanaras searching for Rama's wife.
निशाकर ने भविष्यवाणी की थी कि राम की पत्नी को खोजने वाले वानरों की सहायता करने पर संपाति के पंख लौट आएँगे।
In this sarga
Meanings for this sarga are being writtenThe Sanskrit text and its transliteration are complete. The Hindi and English meaning of each shloka will appear here as they are added, Kanda by Kanda. इस सर्ग के श्लोकों का हिंदी और अंग्रेज़ी अर्थ जल्द जोड़ा जाएगा।
पक्षौ तु ते प्रपक्षौ च पुनरन्यौभविष्यतः ।
प्राणाश्च चक्षुषी चैव विक्रमश्च बलं च ते ॥
pakṣau tu te prapakṣau ca punaranyaubhaviṣyataḥ |
prāṇāśca cakṣuṣī caiva vikramaśca balaṃ ca te ||
पुराणे सुमहत्कार्यं भविष्यति मया श्रुतं ।
दृष्टं मे तपसा चैव श्रुत्वा च विदितं मम ॥
purāṇe sumahatkāryaṃ bhaviṣyati mayā śrutaṃ |
dṛṣṭaṃ me tapasā caiva śrutvā ca viditaṃ mama ||
राजा दशरथो नाम कश्चिदिक्ष्वाकुनन्दनः ।
तस्य पुत्रो महातेजा रमोनाम भविष्यति ॥
rājā daśaratho nāma kaścidikṣvākunandanaḥ |
tasya putro mahātejā ramonāma bhaviṣyati ||
अरण्यं च सह र्भात्रा लक्ष्मणेनगमिष्यति ।
अस्मिन्नर्थे नियुक्त स्सन्पित्रा सत्यपराक्रमः ॥
araṇyaṃ ca saha rbhātrā lakṣmaṇenagamiṣyati |
asminnarthe niyukta ssanpitrā satyaparākramaḥ ||
नैऋतो रावणो नाम तस्य भार्यां हरिष्यति ।
राक्षसेन्द्रो जनस्थनादवध्य स्सुरदानवैः ॥
naiṛto rāvaṇo nāma tasya bhāryāṃ hariṣyati |
rākṣasendro janasthanādavadhya ssuradānavaiḥ ||
सा च कामैः प्रलोभ्यन्ती भक्ष्यैःभोज्यैश्च मैथिली ।
नभोक्ष्यति महाभागा दुःखे मग्ना यशस्विनी ॥
sā ca kāmaiḥ pralobhyantī bhakṣyaiḥbhojyaiśca maithilī |
nabhokṣyati mahābhāgā duḥkhe magnā yaśasvinī ||
परमान्नंतु वैदेह्या ज्ञात्वा दास्यति वा सः ।
यदन्नममृतप्रख्यं सुराणामपिदुर्लभम् ॥
paramānnaṃtu vaidehyā jñātvā dāsyati vā saḥ |
yadannamamṛtaprakhyaṃ surāṇāmapidurlabham ||
तदन्नं मैथिलीप्राप्य विज्ञायेन्द्रादिदंत्विति ।
अग्रमुदृत्य रामाय भूतले निर्वपिष्यति ॥
tadannaṃ maithilīprāpya vijñāyendrādidaṃtviti |
agramudṛtya rāmāya bhūtale nirvapiṣyati ||
यदि जीवति मे भर्ता लक्ष्मणेन सह प्रभुः ।
देवत्वं गच्छ्तो र्वापि तयो रन्नमिदंत्विति ॥
yadi jīvati me bhartā lakṣmaṇena saha prabhuḥ |
devatvaṃ gacchto rvāpi tayo rannamidaṃtviti ||
एष्यन्त्यन्वेषका स्तस्या रामदूताः प्लवांगमाः ।
आख़्येया राम महीषी त्वया तेभ्यो विहंगम ॥
eṣyantyanveṣakā stasyā rāmadūtāḥ plavāṃgamāḥ |
āk͟hyeyā rāma mahīṣī tvayā tebhyo vihaṃgama ||
सर्वथा हि नगन्तव्यमीदृशः क्व गमिष्यसि ।
देशकालौ प्रतीक्षस्व पक्षौ त्वं प्रतिपत्स्यसे ॥
sarvathā hi nagantavyamīdṛśaḥ kva gamiṣyasi |
deśakālau pratīkṣasva pakṣau tvaṃ pratipatsyase ||
नोत्सहेयमहंकर्तुमध्यैव त्वां सपक्षकम् ।
इहस्थ स्त्वं तु लोकानां हितं कार्यं करिष्यसि ॥
notsaheyamahaṃkartumadhyaiva tvāṃ sapakṣakam |
ihastha stvaṃ tu lokānāṃ hitaṃ kāryaṃ kariṣyasi ||
त्वयापि खलु तत्कार्यं तयोश्चनृपपुत्रयोः ।
ब्राह्मणानां सुराणां च मुनीनां वासवस्य च ॥
tvayāpi khalu tatkāryaṃ tayoścanṛpaputrayoḥ |
brāhmaṇānāṃ surāṇāṃ ca munīnāṃ vāsavasya ca ||
इच्छाम्यहमपिद्रष्टुं भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ।
नेच्छेचिरं धारयुतुं प्राणां स्त्यक्ष्ये कलेबरं ।
महर्षि स्त्वब्रवीदेवं दृष्टतत्वार्थदर्शनः ॥
icchāmyahamapidraṣṭuṃ bhrātarau rāmalakṣmaṇau |
neccheciraṃ dhārayutuṃ prāṇāṃ styakṣye kalebaraṃ |
maharṣi stvabravīdevaṃ dṛṣṭatatvārthadarśanaḥ ||
