Agastya's Gift

पुरा त्रेतायुगे राम बभूव बहुविस्तरम् ।
समन्ताद्योजनशतं विमृगं पक्षिवर्जितम् ॥

purā tretāyuge rāma babhūva bahuvistaram |
samantādyojanaśataṃ vimṛgaṃ pakṣivarjitam ||

तस्मिन्निर्मानुषे ऽरण्ये कुर्वाणस्तप उत्तमम् ।
अहमाक्रमितुं सौम्य तदरण्यमुपागमम् ॥

tasminnirmānuṣe 'raṇye kurvāṇastapa uttamam |
ahamākramituṃ saumya tadaraṇyamupāgamam ||

तस्य रूपमरण्यस्य निर्देष्टुं न शशाक ह ।
फलमूलैः सुखास्वादैर्बहुरूपैश्च पादपैः ॥

tasya rūpamaraṇyasya nirdeṣṭuṃ na śaśāka ha |
phalamūlaiḥ sukhāsvādairbahurūpaiśca pādapaiḥ ||

तस्यारण्यस्य मध्ये तु सरो योजनमायतम् ।
हंसकारण्डवाकीर्णं चक्रवाकोपशोभितम् ॥

tasyāraṇyasya madhye tu saro yojanamāyatam |
haṃsakāraṇḍavākīrṇaṃ cakravākopaśobhitam ||

पद्मोत्पलसमाकीर्णं समतिक्रान्तशैवलम् ।
तदाश्चर्यमिवात्यर्थं सुखास्वादमनुत्तमम् ॥

padmotpalasamākīrṇaṃ samatikrāntaśaivalam |
tadāścaryamivātyarthaṃ sukhāsvādamanuttamam ||

अरजस्कं तथा ऽक्षोभ्यं श्रीमत्पक्षिगणायुतम् ।
समीपे तस्य सरसो महदद्भुतमाश्रमम् ॥

arajaskaṃ tathā 'kṣobhyaṃ śrīmatpakṣigaṇāyutam |
samīpe tasya saraso mahadadbhutamāśramam ||

पुराणं पुण्यमत्यर्थं तपस्विजनवर्जितम् ।
तत्राहमवसं रात्रिं नैदाघीं पुरुषर्षभ ॥

purāṇaṃ puṇyamatyarthaṃ tapasvijanavarjitam |
tatrāhamavasaṃ rātriṃ naidāghīṃ puruṣarṣabha ||

प्रभाते काल्यमुत्थाय सरस्तदुपचक्रमे ।
अथापश्यं शवं तत्र सुपुष्टमजरं क्वचित् ॥

prabhāte kālyamutthāya sarastadupacakrame |
athāpaśyaṃ śavaṃ tatra supuṣṭamajaraṃ kvacit ||

पङ्किभेदेन पुष्टाङ्गं समाश्रितसरोवरम् ।
तिष्ठन्तं परया लक्ष्म्या तस्मिंस्तोयाशये नृप ॥

paṅkibhedena puṣṭāṅgaṃ samāśritasarovaram |
tiṣṭhantaṃ parayā lakṣmyā tasmiṃstoyāśaye nṛpa ||

तमर्थं चिन्तयानो ऽहं मुहूर्तं तत्र राघव ।
उषितो ऽस्मि सरस्तीरे किन्न्विदं स्यादिति प्रभो ॥

tamarthaṃ cintayāno 'haṃ muhūrtaṃ tatra rāghava |
uṣito 'smi sarastīre kinnvidaṃ syāditi prabho ||

अथापश्यं मुहूर्तेन दिव्यमद्भुतदर्शनम् ।
विमानं परमोदारं हंसयुक्तं मनोजवम् ॥

athāpaśyaṃ muhūrtena divyamadbhutadarśanam |
vimānaṃ paramodāraṃ haṃsayuktaṃ manojavam ||

अत्यर्थं स्वर्गिणं त विमाने रघुनन्दन ।
उपास्ते ऽप्सरसां वीर सहस्रं दिव्यभूषणम् ॥

atyarthaṃ svargiṇaṃ ta vimāne raghunandana |
upāste 'psarasāṃ vīra sahasraṃ divyabhūṣaṇam ||

गायन्ति दिव्यगेयानि वादयन्ति तथा ऽपराः ।
क्ष्वेलयन्ति तथा चान्या नृत्यन्ति च तथा ऽपराः ॥

gāyanti divyageyāni vādayanti tathā 'parāḥ |
kṣvelayanti tathā cānyā nṛtyanti ca tathā 'parāḥ ||

अपराश्चन्द्ररश्म्याभैर्हेमदण्डैश्च चामरैः ।
दोधूयुर्वदनं तस्य पुण्डरीकनिभेक्षणम् ॥

aparāścandraraśmyābhairhemadaṇḍaiśca cāmaraiḥ |
dodhūyurvadanaṃ tasya puṇḍarīkanibhekṣaṇam ||

ततः सिंहासनं त्यक्त्वा मेरुकूटमिवांशुमान् ।
पश्यतो मे तदा राम विमानादवरुह्य च ।
तं शवं भक्षयामास स स्वर्गी रघुनन्दन ॥

tataḥ siṃhāsanaṃ tyaktvā merukūṭamivāṃśumān |
paśyato me tadā rāma vimānādavaruhya ca |
taṃ śavaṃ bhakṣayāmāsa sa svargī raghunandana ||

तथा भुक्त्वा यथाकामं मांसं बहु सुपीवरम् ।
अवतीर्य सरः स्वर्गी संस्प्रष्टुमुपचक्रमे ॥

tathā bhuktvā yathākāmaṃ māṃsaṃ bahu supīvaram |
avatīrya saraḥ svargī saṃspraṣṭumupacakrame ||

उपस्पृश्य यथान्यायं स स्वर्गी रघुपुङ्गव ।
आरोढुमुपचक्राम विमानवरमुत्तमम् ॥

upaspṛśya yathānyāyaṃ sa svargī raghupuṅgava |
āroḍhumupacakrāma vimānavaramuttamam ||

तमहं देवसङ्काशमारोहन्तमुदीक्ष्य वै ।
अथाहमब्रुवं वाक्यं स्वर्गिणं पुरुषर्षभ ॥

tamahaṃ devasaṅkāśamārohantamudīkṣya vai |
athāhamabruvaṃ vākyaṃ svargiṇaṃ puruṣarṣabha ||

को भवान्देवसङ्काश आहारश्च विगर्हितः ।
त्वयेदं भुज्यते सौम्य किमर्थं वक्तुमर्हसि ॥

ko bhavāndevasaṅkāśa āhāraśca vigarhitaḥ |
tvayedaṃ bhujyate saumya kimarthaṃ vaktumarhasi ||

कस्य स्यादीदृशो भाव आहारो देवसम्मतः ।
आश्चर्यं वर्तते सौम्य श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः ॥

kasya syādīdṛśo bhāva āhāro devasammataḥ |
āścaryaṃ vartate saumya śrotumicchāmi tattvataḥ ||

नाहमौपयिकं मन्ये तव भक्ष्यमिदं शवम् ॥

nāhamaupayikaṃ manye tava bhakṣyamidaṃ śavam ||

इत्येवमुक्तः स नरेन्द्र नाकी कौतूहलात्सूनृतया गिरा च ।
श्रुत्वा च वाक्यं मम सर्वमेतत्सर्वं तथा चाकथयन्ममेति ॥

ityevamuktaḥ sa narendra nākī kautūhalātsūnṛtayā girā ca |
śrutvā ca vākyaṃ mama sarvametatsarvaṃ tathā cākathayanmameti ||