भगवद् गीता 2.47
कर्मण्येवाधिकारस्ते मा फलेषु कदाचन।
मा कर्मफलहेतुर्भूर्मा ते सङ्गोऽस्त्वकर्मणि॥
karmaṇy-evādhikāras te mā phaleṣu kadācana
mā karma-phala-hetur bhūr mā te saṅgo 'stv akarmaṇi
शब्दार्थ
karmaṇi — in prescribed duties; eva — certainly; adhikāraḥ — right; te — your; mā — never; phaleṣu — in the fruits; kadācana — at any time; mā — never; karma-phala — in the results of work; hetuḥ — cause; bhūḥ — become; mā — never; te — your; saṅgaḥ — attachment; astu — let there be; akarmaṇi — in inaction.
अनुवाद
You have a right to perform your prescribed duty, but you are not entitled to the fruits of your actions. Never consider yourself the cause of the results of your activities, and never be attached to inaction.
हिंदी
तेरा कर्म करने में ही अधिकार है, उसके फलों में कभी नहीं। इसलिए तू कर्मों के फल का हेतु मत बन और तेरी अकर्म में भी आसक्ति न हो।
व्याख्या
यह गीता के सबसे अधिक उद्धृत श्लोकों में से है। कृष्ण निष्काम कर्म का सिद्धांत रखते हैं: कर्तव्य के रूप में किया गया कर्म, उसके फल की लालसा के बिना। यह उदासीनता की नहीं बल्कि समता की सीख है: जो काम आपका है उसे करें, और उसके परिणाम पर अपनी पकड़ छोड़ दें।